Kort antwoord: nee. Astra is een klassiek thema. Kadence, GeneratePress, Blocksy, Neve en OceanWP ook. Geen van deze thema’s heeft bloktemplates, dus in geen ervan kun je de header, de footer of een template bewerken in de Site-editor.
De verwarring is begrijpelijk. Deze thema’s zeggen dat ze ‘built for Gutenberg’ zijn, drie ervan leveren een theme.json-bestand mee, en in WordPress 7.1 heeft hun menu Weergave een item Ontwerp dat een deel van de Site-editor opent. Reviews noemen ze blokthema’s, en op hun eigen pagina’s staat ‘works with the block editor’ (werkt met de blok-editor). Allebei kan tegelijk kloppen: een thema kan goed met blokken in berichten en pagina’s werken en toch klassiek zijn.
Ik ben niet op reviews afgegaan. Ik heb de bestanden van de huidige versie van elk thema op wordpress.org bekeken, alle zes geïnstalleerd in WordPress 7.1.4 en het aan WordPress zelf gevraagd. Hieronder lees je wat ik vond, en hoe je elk thema in een minuut controleert.
De zes thema’s in één oogopslag
| Thema | Versie | Blokthema? | theme.json | Menu Weergave |
|---|---|---|---|---|
| Astra | 4.14.2 | Nee | Ja | Ontwerp, Customizer |
| Kadence | 1.5.2 | Nee | Ja | Ontwerp, Customizer |
| GeneratePress | 3.6.1 | Nee | Nee | Ontwerp, Customizer |
| Blocksy | 2.1.61 | Nee | Ja | Ontwerp, Customizer |
| Neve | 4.2.17 | Nee | Nee | Patronen, Customizer |
| OceanWP | 4.2.8 | Nee | Nee | Ontwerp, Customizer |
In alle zes stel je de header en de footer in via de Customizer, en Astra, Kadence, Blocksy en Neve hebben daar een header- en footerbouwer. Geen van de zes heeft de tag Blokthema’s op wordpress.org, en geen enkele heeft een map templates met HTML-templates. Hun templates zijn PHP-bestanden: header.php, single.php, footer.php, zoals in WordPress-thema’s van voor 2022.
Wat een thema tot een blokthema maakt
WordPress heeft één regel, en die is eenvoudig. Een thema is een blokthema als het een bestand templates/index.html heeft (een child-thema telt ook mee als zijn hoofdthema er een heeft). Dat bestand is een template die uit blokken bestaat. Daarmee krijgt het thema de volledige Site-editor: templates, template onderdelen zoals de header en de footer, navigatie, algemene stijlen en stijlvariaties.
theme.json is niet de regel. Het is een instellingenbestand voor de blok-editor: het kleurenpalet, lettergroottes, inhoudsbreedte, witruimte. Een klassiek thema kan het ook hebben, en dan krijgen blokken in je berichten de kleuren en breedtes van het thema. Dat is wat ‘block-ready’, ‘Gutenberg-ready’ of ‘FSE-compatible’ meestal betekent op de verkooppagina van een thema.
Je komt dus drie soorten thema’s tegen:
- Klassiek: PHP-templates, instellingen in de Customizer. OceanWP, Neve en GeneratePress, die geen theme.json hebben.
- Klassiek met theme.json, soms hybride genoemd: nog steeds PHP-templates en de Customizer, maar de blok-editor kent het palet en de breedtes van het thema. Astra, Kadence en Blocksy.
- Blokthema: HTML-templates die uit blokken bestaan, alles in de Site-editor, geen Customizer tenzij een plugin die toevoegt. Twenty Twenty-Five, de thema’s in deze lijst met gratis thema’s voor een persoonlijke website en mijn eigen thema’s.
Wat ‘Ontwerp’ in het menu Weergave betekent
Dit is het deel dat mensen op het verkeerde been zet. Activeer Astra, open Weergave, en je ziet Ontwerp direct onder Thema’s. Het opent het scherm van de Site-editor. Het lijkt op een blokthema, maar dat is het niet.
WordPress bouwt dit menu op volgens een vaste regel. Ik heb die gecontroleerd in de kerncode van 7.1.4:
- Editor: het thema is een blokthema. Je krijgt de volledige Site-editor.
- Ontwerp: een klassiek thema dat theme.json heeft of editorstijlen declareert. Je krijgt Stijlen en Patronen, verder niets.
- Patronen: elk ander klassiek thema. Je kunt alleen patronen beheren.
Vijf van de zes thema’s krijgen Ontwerp, Neve krijgt Patronen. Wat er achter Ontwerp zit, zie je het best als je de twee schermen vergelijkt:
En Stijlen onder Ontwerp is niet het paneel Stijlen van een blokthema. Het is de Stijlgids: een voorbeeldweergave van de kleuren, lettertypen en blokken van het thema. Je kunt kijken, maar er valt niets te veranderen, er zijn geen stijlvariaties en er is geen paleteditor. De kleuren die je ziet, komen uit de theme.json van het thema en uit zijn eigen instellingen.
Bij deze thema’s zit het ontwerp in de Customizer en op de eigen instellingenpagina van het thema. In Astra is dat Weergave → Customizer, met panelen voor Globaal, Header, Footer en Berichttypen. Kadence, Blocksy en Neve hebben ook hun eigen header- en footerbouwers in de Customizer.
Elk thema in één alinea
Astra
Astra 4.14.2 van Brainstorm Force, 1+ miljoen actieve installaties. Klassiek thema met een theme.json (palet, lettergroottes, lay-outbreedtes). Header, footer en lay-outs staan in de Customizer. Hetzelfde bedrijf heeft een apart blokthema gemaakt, Spectra One (versie 1.2.6, ongeveer 7.000 installaties). Dat is een nieuw thema, geen modus van Astra: je Astra-instellingen gaan niet mee.
Kadence
Kadence 1.5.2 van StellarWP, 500.000+ installaties. Klassiek thema met een theme.json. De header- en footerbouwer zit in de Customizer. De plugin Kadence Blocks voegt blokken toe en kan headers bouwen, maar werkt met elk thema. Kadence wordt er geen blokthema door. Op wordpress.org staat geen blokthema van Kadence.
GeneratePress
GeneratePress 3.6.1 van Tom Usborne (Edge22), 500.000+ installaties. Klassiek thema zonder theme.json. Het team zegt het zelf: GeneratePress gebruikt PHP-templates en is geen blokthema. Lay-outs op basis van blokken komen van de plugin GenerateBlocks en het betaalde GP Premium.
Blocksy
Blocksy 2.1.61 van Creative Themes, 300.000+ installaties. Klassiek thema met een theme.json, als enige van de zes met theme.json versie 3. Header- en footerbouwer in de Customizer. Geen blokthema van dezelfde auteur.
Neve
Neve 4.2.17 van Themeisle, 200.000+ installaties. Klassiek thema zonder theme.json en zonder editorstijlen, dus het menu toont Patronen, niet Ontwerp. Themeisle brengt blokthema’s apart uit: Neve FSE (1.1.7, ongeveer 8.000 installaties) en Raft (1.1.17, ongeveer 10.000).
OceanWP
OceanWP 4.2.8, 400.000+ installaties. Klassiek thema zonder theme.json, instellingen in de Customizer. Geen blokthema van dezelfde auteur op wordpress.org.
Zo controleer je zelf elk thema
- In je dashboard: open Weergave. Editor betekent een blokthema. Ontwerp of Patronen naast Customizer betekent een klassiek thema.
- Op wordpress.org: open de pagina van het thema en kijk naar de tags. Blokthema’s hebben de tag Blokthema’s. Je kunt ook alleen blokthema’s bekijken op nl.wordpress.org/themes/tags/full-site-editing.
- In de bestanden: zoek naar
templates/index.htmlin de themamap. Alleen eentheme.jsonbewijst niets. - Met WP-CLI: voer dit uit in de map van de site; voor een blokthema geeft het
bool(true):
wp eval 'var_dump( wp_is_block_theme() );'Voor een thema op een verkoopsite, voordat je koopt: zoek naar de woorden ‘block theme’ of ‘Full Site Editing’ en een screenshot van de Site-editor met templates. ‘Gutenberg-ready’ en ‘works with the block editor’ gaan over de editor voor berichten, niet over het thema.
Maakt het uit?
Draait je site op Astra of Kadence en ben je er tevreden mee, dan hoef je niet over te stappen. Klassieke thema’s verdwijnen niet, en WordPress 7.1 ondersteunt de Customizer en widgets zoals voorheen. Astra alleen al draait op meer dan een miljoen actieve sites.
Het verschil merk je als je de lay-out zelf wilt veranderen:
- In een klassiek thema verander je wat de opties van het thema toestaan. Een header-indeling die de bouwer niet biedt, betekent PHP, een hook of een page builder.
- In een blokthema zijn de header, de footer en elke template blokken. Je verplaatst ze, voegt ze toe en verwijdert ze in de Site-editor, net zoals je een pagina bewerkt. Stijlvariaties veranderen het hele uiterlijk met één klik, zie de kleuren van een blokthema aanpassen.
Een blokthema is een goede keuze voor een nieuwe site, vooral een persoonlijke site, een portfolio of een site voor een klein bedrijf waar je dingen wilt veranderen zonder page builder. Een klassiek thema is nog steeds zinvol als je afhankelijk bent van de bouwer ervan, de WooCommerce-opties of een page builder zoals Elementor.
Voordat je overstapt van een klassiek thema
- Instellingen in de Customizer horen bij het thema. Logo, kleuren en header-indeling gaan niet mee.
- Blokthema’s hebben geen widgetgebieden. Widgets in de zijbalk en de footer verschijnen niet, die delen bouw je opnieuw met blokken.
- Klassieke menu’s blijven in de database staan. Het blok Navigatie biedt aan om ze te importeren.
- Berichten, pagina’s en media veranderen niet. Probeer het nieuwe thema met Live voorbeeld op het scherm Thema’s voordat je het activeert.
Test je een blokthema en wil je opnieuw beginnen, dan lees je hier hoe je de templates en stijlen van een blokthema reset.
Blokthema’s die je in plaats daarvan kunt bekijken
Wil je een echt blokthema, begin dan met Twenty Twenty-Five, dat met WordPress wordt meegeleverd, of met de gratis blokthema’s in mijn lijst voor persoonlijke websites. Mijn eigen thema’s zijn ook blokthema’s, met stijlvariaties en patronen voor portfolio’s, fotografen en persoonlijke sites, bijvoorbeeld Makani Pro voor een fotograaf. Je vindt ze allemaal in de themacatalogus.
Wil je een site van een klassiek thema naar een blokthema verhuizen, of heb je een eigen thema nodig? Ik help je graag.
